آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )

544

ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )

توانگر خواهى شد . خانواده آن جوان از اعيان و نجباى بزرگ بودند « 1 » ، و خود او نيز قدى رسا و هوشى سرشار داشت . او را پيشخدمت سفرهء شاه كردند ، و بمرتبت موسوم به فرخشاد ( ؟ ) يا پذشخور ( بمعنى « پيش‌خور » ) رسيد « 2 » . در دربار شاه همواره سفراى اقوام بيگانه و دور دست مقيم بودند « 3 » . نسبت بسفراى مزبور نهايت احترام مرعى ميشد . وقتى سفيرى ميرسيد ، فورا سرحددار شاه را مطلع ميكرد ، و حكام ولاياتى ، كه در مسير او بودند ، مواظبت ميكردند ، كه مكانى مناسب مقام براى پذيرايى او آماده باشد . وقتى كه حاكم از مقصود مسافرت سفير اطلاع حاصل مىكرد « 4 » ، مطلب را بعرض شاه ميرسانيد ، و شاه هيئتى باستقبال او مىفرستاد ، كه بقصر سلطنتى هدايتش كنند . آنگاه پادشاه او را ببارگاه و مجلس رسمى مىپذيرفت ، و در حالى كه بر تخت جلوس كرده و صاحبان مناصب مملكت در اطراف او ايستاده بودند ، از نام و حوادث مسافرت و پيغام و وضع كشور و لشكر و احوال سلطان او سؤالاتى مىنمود . سپس شاه با جلال و شكوهى ، كه لايق

--> ( 1 ) - پدرش استاندار نصيبين بود . ( 2 ) - هوفمان ، ص 95 - 94 . ( 3 ) - طبرى ، ص 899 ، نلدكه ، ص 167 . ( 4 ) - سفير بايستى علت مأموريت خود را قبل از رسيدن بحضور شاه بگويد ، تا بتوانند جواب تهيه كنند قراولان خاصه ( گارد احترام ) ، كه همراه او مينمودند ، بايستى مواظب باشند ، كه راجع باوضاع مملكت موفق بجاسوسى نشود ؛ سفرايى كه از جانب دولت ايران بدربارهاى خارجه فرستاده ميشدند ، بايستى سعى نمايند حتى الامكان راجع به وضع راهها و تنگه‌ها و معابر آگاه شوند و بفهمند در كجا رودخانه و چاه آب يافت مىشود . كجا ممكنست علوفه تهيه كرد و امور آن كشور را كى اداره مىكند سپس راجع باخلاق پادشاه آن كشور و اطرافيانش و قواى نظامى و غيره اطلاع حاصل نمايند . اين بود شرحى ، كه نظام الملك ( سياست‌نامه ، چاپ شفر ، ص 88 - 87 ، ترجمه ص 129 ) مىنويسد ، كه مسلما از رسوم قديمه ايرانست و موافقست با آنچه كه فردوسى در اين باب گويد و ما سابقا خلاصه آن را ذكر كرده‌ايم .